انواع لنز در عکاسی

بازگشت به لیست مقالات » | شنبه 11 شهریور 1396 در ساعت 13 : 35 دقیقه | نظرات کاربران ( 0 )

یکی از اجزا مهم و اصلی دوربین عکاسی لنز است. وظیفه لنز انتقال نور یا تصویر از میان خود به روی فیلم و یا چشمی است. بدون وجود لنز، تصویر اصلی به شکلی بهتر انجام می شود و کیفیت لنز بهتر باشد، انتقال تصویر اصلی به شکلی بهتر انجام می شود و کیفیت عکس بهتر می شود.

در شکل ساده خود، یک لنز عبارت از استوانه ای است که حاوی یک یا چند ذره بین یا عدسی است. روی محیط بدنه لنز، پیچی مدرج وجود دارد که فاصله های مختلف به متر و فوت در کنار آن نوشته شده است. معمولاً این فاصله ها از زیر یک متر شروع و به بی نهایت ختم می شوند (این مقدار مدرج بر روی لنزهای مختلف فرق می کند). یک نقطه رنگی بر روی لنز، نشانه این است که اگر حلقه مدرج را بچرخانید و مثلاً بر روی m5/2 قرار دهید، لنز تصویری را که رد فاصله 5/2 متری قرار دارد، فوکوس کرده و آنرا صاف و شفاف روی صفحه فیلم منتقل خواهد کرد. چنانچه سوژه در فاصله کمتر از 5/2 متر و یا بعد از آن قرار داشته باد، تصویر تار خواهد شد. با تغییر اندازه دیافراگم از طریق اعدادی که روی لنز نوشته شده اند، می توان مقدار نوری که به درون دوربین می آید را کم و زیاد کرد. تاثیر این کم و زیاد کردن را هیچوقت از درون چشمی دوربین نمی توان مشاهده کرد. چه دیافراگم در کوچکترین اندازه خود باشد و یا بزرگترین، تصویری که از درون چشمی می بینیم، یکسان است. اما این تأثیر را خیلی واضح روی فیلم یا عکس های گرفته شده می توان دید. عکس هایی که خیلی پرنور یا بیرنگ شد آن، به دلیل باز بودن بیش از حد دیافراگم بوجود آمده اند.نور در عبور از ذره بین لنز، دچار افت کیفیت و شکست می شود. اما این افت در همه لنزها یکسان نیست. جنس ذره بین شیشه ای که لنز از آن ساخته شده است، خیلی در کیفیت تصویر ارایه شده مخم هستند. کارخانه های مهم شیشه و دهربین سازی،معمولاً به دلیل مرغوب شیشه های خود بسیار مشهور و لنزهای ارایه شده مهم هستند. کارخانه های مهم شیشه و ذره بین سازی، معمولاً به دلیل کیفیت مرغوب شیشه های خود بسیار مشهور و لنزهای ارایه شده از طرف آنها، مورد علاقه کلیه عکاسان حرفه ای هستند. لنزهایی که با شیشه های کارخانه Zeiss آلمان ساخته شده اند، از این جمله هستند. به علاوه ساختمان لنز هم به نسبت پیچیدگی یا سادگی خود می تواند در ارایه تصویری با کیفیت بهتر موثر باشد. یک لنز ساده، درست است که ساختمان ساده تری دارد و ارزان تر است ولی کیفیت تصویرآن هم پائین خواهد بود. بنابراین قبل از خرید هر لنزی، اگر امکان دارد آنرا روی دوربین خود امتحان کنید و ببینید که آیا کیفیت مطلوب را برای شما عرضه می کند یا نه؟ البته لنزهای قوی تر و پر قدرت هم به خاطر ساختمان پیچیده خود دارای قیمت بالاتری هستند. بر روی بسیاری از دوربین های ارزان تر و از جمله دوربین های اتوماتیک لنزهایی از جنس پلاستیک قرار دارند که این تیپ لنزها کیفیت تطویر را خیلی پایین می آورند.روی اکثر لنزهای مدرنی که امروزه تولید می شوند، چندین لایه شیمایی جهت مقابله با پارازیت های نوری و مزاحم و یا انعکاس اشعه های نوری قرار داده شده است. بنابراین جهت این لایه ها نباید کاری کرد که سطح لنز دچار خراش و یا این لایه ها دچار آسیب بشوند. هر لنز را بر حسب فاصله کانونی آن می شناسند، مثلاً می گویند لنز mm 50 mm 200، فاصله کانونی در حقیقت فاصله تصویر تشکیل شده بر روی فیلم تا مرکز لنز به میلی متر است. هرچه فاصله کانونی بیشتر باشد، فاصله مرکز با سطح فیلم هم بیشتر خواهد بود. فاصله کانونی هر لنزی در جلوی لنز نوشته شده است. به علاوه هر لنز دارای یک زاویه دید از تصویر است. مثلاً یک لنزmm 50 نسبت به لنزmm  200 زاویه باز تری از یک تصویر را ارایه می کند.

لنزها در انواع و اقسام گوناگون و با فاصله کانونی های متغییر از mm 8 تا mm 1200 وجود دارند. البته کارخانه های سازنده لنز، برای شرکت ها و موسسات بسیار بزرگ و یا تحقیقاتی، لنزهایی سفارشی هم درست می کنند، اما مبلغ این لنزها فوق نجومی می باشد. اصولاً لنزها را در سه دسته واید، نرمال و تله دسته بندی می کنند.

لنز واید

لنزهای واید یا واید انگل wide angle به معنی زاویه باز، در بین لنزهایی با فاصله کانونی mm 8 تا mm 35 قرار دارند. زاویه ای که با آنها می توان عکاسی کرد بسیار وسیع و از 180 درجه برای لنز mm 8شروع و تا 64 درجه برای لنز mm 35 ختم می شود. لنز واید محدوه وسیعی از صحنه مقابل دوربین را روی فیلم ثبت می کند. این لنز اجسامی را که در نزدیک دوربین قرار داشته باشند، بزرگ تر از حد طبیعی و اجسام دورتر را بسیار کوچک تر و دورتر از حد طبیعی نمایش می دهد. به علاوه لنز واید، اجسام نزدیک به دوربین را دچار کجی یا انحراف پرسپکتیوی که به اعوجاج معروف است، می کند. به این دلیل در صورت عکاسی از سوژه های انسانی باید از نزدیک کردن بیش از حد دوربین به صورت فرد خودداری کرد. لنز واید مناسب عکاسی از منظره و صحنه های داخلی"که لنزهای دیگر نمی توانند، آنرا پوشش دهند"، است. همیشه در عکاسی با این لنز باید کناره های عمودی عکس را در نظر داشته باشیم که اگر خط و خطوطی صاف در آن محدوده وجود دارند، دچار کجی و اعوجاج نشوند. اگر جهت انداختن سایه بر روی خود، از هود استفاده می کنید، کاملاً مواظب باشید، چرا که ممکن است هود در گوشه عکس بیفتد و آنرا سیاه کند. همین مسئله ممکن است به هنگام استفاده از فیلترهای متعدد بر روی لنز واید پیش بیاید و گوشه های عکس شما سیاه بیفتد.

لنزهای واید دارای عمق میدان زیاد هستند و در کارهای خبرنگاری از آنها زیاد استفاده می شود، چرا که فوکوس کردن آنها راحت تر است. بعلاوه می توان صفحه وسیعی از یک محل را گرفت و سپس قسمتی از عکس که جالب و مورد احتیاج است را پس از بزرگنمایی، از آن جدا کرد.کوچک ترین لنز واید mm8 معروف به "چشم ماهی" fish- eye است که تصویری 180 از جلوی دوربین روی فیلم می اندازد. تصویر تشکیل شده همیشه به شکل کروی و درای اعوجاج زیاد است. موارد استفاده از چشم ماهی محدود و قیمت آن هم بالاست.

لنز نرمال

در عکاسی به لنزی نرمال گفته می شود که فاصله کانونی آن تقریباً به اندازه قطر فیلم باشد. مثلاً درد دوربین های قطع بزرگ لنز نرمال mm160، در دوربین های قطع متوسطmm  85 و در دوربین های قطع کوچک SIR لنز نرمال mm 42 است که اندازه نزدیک به آن mm 50 را لنز نرمال می گویند. در تقسیم بندی لنزهای دوربین SIR معمولاً لنزهایی با فاصله کانونی mm35 تا mm55 را نرمال می گویند. اما اصولاً لنز نرمال مترادف با لنز mm 50 است. لنز نرمال mm50 دارای زاویه دید 46 است. تصویری که لنز نرمال بر روی فیلم منعکس می کند، تقریباً همان چیزی است که چشم ما می بیند، بنابراین از این جنبه هم تصویر آن نرمال است. تا قبل از پیدا شدن لنزهای زوم، همراه اکثر دوربین هایی که فروخته می شدند، یک لنز نرمال هم ارایه می شد. امروزه عکاسان زیادی عمدتاً بیشتر از لنز نرمال استفاده می کنند، چرا که سبک و ارزان است و محیط کم نور، تصویری بسیار خوب و عالی ارایه می کند و به علاوه تصویر آن به واقعیت نزدیک تر است.

لنز تله

لنز تله به عدسی هایی با فاصله کانونی بالاتر از mm55 گفته می شود. لنزهای تله خود به دو گروه تقسیم می شوند: تله های متوسط از mm85 تا mm135 که کوچک تر و سبک تر هستند و کار با آنها راحت تر است و تصویرهای طبیعی تری عرضه می کنند و تله های بالای mm135.

لنز تله، تصویر دور دست را بسیار نزدیک می آورد و آنرا بزرگ می کند. یک لنز تله 300 mm تصویری در دوردست را 6 برابر یک لنز نرمال mm 50 نشان می دهد. بنابراین با استفاده از این لنزها، احتیاجی نیست که به سوژه نزدیک شد. اما هم زمان لنز تله، زاویه دید را بسیار کاهش می دهد، طوری که یک لنز mm300 داراغی زاویه بسیار کم 8 و لنز mm800 فقط زاویه ای برابر 3 دارد. علاوه بر این جلو آوردن تصویر دوردست به وسیله لنز تله، باعث فشرده شدن تصویر و کم شدن عمق میدان آن می شود. در عکس لنز بله عمق زیادی وجود ندارد و فوکوس کردن به وسیله لنز تله سخت تر از لنزهای دیگر می باشد و با کوچکترین لغزش حلقه فوکوس و یا حرکت سوژه، تصویر از فوکوس خارف می شود. به دلیل وجود ذره بین های اضافی و بیشتر در لنز تله، وزن آن از سایر لنزها سنگین تر است و به همین دلیل لرزش دست با لنز تله بیشتر است. به علت سنگینی بیش از حد، برای بعضی از لنزهای تله باید سه پایه جداگانه تهیه و لنز را به آن وصل کرد. از آنجایی که لنز تله احتیاج به نور بیشتری برای تشکیل تصویر دارد، در نتیجه این لنزها حجیم تر هستند و چون نور باید از میان ذره بین های بسیار عبور کند تا به فیلم برسد، در نتیجه انکسار و افت نور در این لنزها بیشتر است. اگر تصویری که با لنز تله ارزان قیمت گرفته شده، دارای مه و غبار است، نباید تعجب کرد، چرا که این پدیده در بسیاری از لنزهای تله، چیزی و عمومی است و در صورت وجود مه در تصویر باید به سوژه نزدیک تر شد. علاوه بر سنگینی و حجیم بودن، قیمت یک لنز تلۀ خوب هم بالاست، طوری که بعضی از لنزهای تله را فقط روزنامه ها و شرکت های بزرگ که دارای امکانات سرمایه گذاری وسیع تر و بهتری هستند، می توانند برای واحد عکاسی خود خریداری کنند. برای کارهای عکاسی معمولی شاید یک تله mm  135 جهت عکاسی پرتره و کارهای مشابه مناسب باشد. اما اگر کسی احتیاج خاصی به لنز تله نداشته باشد و یا عکاسی پرتره هم انجام ندهد، احتیاجی به خرید آن ندارد. چرا بیشتر مواقع در یک گوشه ای افتاده و استفاده ای از آن نخواهد شد.از آنجایی که لنزهای تله ممکن است بسیار سنگین تر از بدنه دوربین باشند، زمانی که لنز تله را بر روی دوربین خود بسته اید، آنرا از قسمت بدنه دوربین نچسبید، چرا که خطر افتادن لنز بر روی زمین وجود دارد.

لنزهای تله آینه ای: نوعی لنز تله، مخصوصاً در محدوده mm500 وجود دارد که به تله آینه ای مشهور است، چرا که به جای وسایل اپتیک و ذره بین، آینه بزرگی در این لنز وجود دارد که باعث بزرگنمایی تصویر می شود و از اینرو از لنزهای مشابه خود سبک تر است. این لنز دارای دیافراگم ثابت 8/f می باشد و در هر حالتی و هر کجایی که بخواهید عکس بگیرید، باید شاتر را در رابطه با 8/f تنظیم کنید. از اینرو در شرایط نوری نامناسب بهتر است که از سه پایه و فیلم سریع استفاده شود. طول لنزهای آینه ای کوتاه تر از انواع مشابه خود است و نمی توان فیلتر را در جلوی آن نصب کرد، بلکه فیلتر در عقب لنز بسته می شود. این نوع لنز جهت عکاسی در فضای آزاد مناسب است. عکس هایی که با یان لنز برداشته می شوند، در حد مطلوب هستند ولی به پای عکس های دیگر لنزها نمی رسند. جهت خرید آن بهتر است، ابتدا چند عکس آزمایشی با آن بگیرید و بعد تصمیم به خرید آن بکنید.

لنز زوم

کلیه لنزهایی که تا به حال تعریف کرده ایم، یعنی لنزهای واید، نرمال و تله، دارای فاصله کانونی ثابت هستند. اما نوع دیگری از لنز هم وجود داردکه دارای فاصله کانونی متغیر است و به لنز زوم مشهور است. با یک لنز زوم می توان فاصله کانونی را تغییر دارد و در نتیجه تصویر را جلو یا عقب کشید و زاویه دید را کم و زیاد کرد. مثلاً اگر دارای لنز زوم mm 80-28 باشید، می توانید عکس هایی با قسمت واید آن یعنی mm 28 تا قسمت تله یعنی mm 80 بیندازید. با چرخاندن چرخ تنظیم زوم، می توانید تصویر را جلو برده و کادری را که می خواهید انتخاب کنید. بدون اینکه مجبور شوید به سوژه دور یا نزدیک شوید.

لنزهای معمولی از چندین ذره بین مقعر و محدب تشکیل شده اند، ولی لنز زوم از تعداد عدسی بیشتر و از چند گروه ذره بین تشلیل شده است، به همین دلیل وزن لنزهای زوم سنگین تر و طول آنها هم بلندتر از لنزهای دیگر می باشد. علاوه بر این نور در سر راه خود به طرف فیلم باید از تعداد ذره بین های بیشتری عبور کند و د ر نتیجه انکسار نورد در این گونه لنزها بیشتر است و کیفیت تصویر نسبت به لنزهای معمولی در آنها پائین تر است. از دیگر اشکالات لنزهای زوم، سرعت پائین آنهاست. درجه باز شدن دیافراگم در این لنزها معمولاً در 6/5  fو یا 5/4f متوقف می شود. در صورتی که در لنزهای دیگر ممکن است این عدد 2/f باشد. مسئله سرعت کم لنزهای زوم بخصوص در لنز دوربین های اتوماتیک، بارز و مضخص است. در مورد سرعت لنز کمی جلوتر شرح کامل داده شده است.

لنزهای مخصوص

بجز لنزهای واید، نرمال و تله و زوم که در مورد آنها صحبت کردیم، چند نمونه از لنزهای دیگر هم هستند که جهت عکاسی از سوژه های ویژه، طراحی و تولید شده اند. البته بعضی ها به دلیل فاصله کانونی این لنزها، این گروه را هم در دسته بندی لنزهای واید، نرمال و تله وارد می کنند. اما در اینجا جهت آشنایی بیشتر و دقیق تر و جلوگیری ار اشتباه کردن با دیگر لنزهای در این بخش آورده می شوند.

لنز ماکرو: این لنز جهت عکاسی از اجسام کوچک که عکاسی آنها با لنزهای معمولی میسر نیست، درست شده است. از اینرو این لنز برای فاصله های نزدیک فوکوس می کند و هیچوعت برای بی نهایت فوکوس نمی شود. لبته در تبلیغات سازندگان این نوع لنزها، معمولاً خلاف این نکته ذکر می شود. لنز ماکرو در سه اندازه mm 50، mm 100-85 و mm 200 وجود دارد و اغلب انازه mm50 آن مورد استفاده واقع می شود. لنز ماکرو قادر است تصویری به اندازه 5/1 تا 30 برابر سوژه را روی فیلم منعکس کند، از اینرو جهت کارهای دقیقی مثل عکاسی کلوزآپ از حشرات ریز، گل های کوچک و وسایلی مثل تمبر و سکه مناسب می باشد. ممکن است که بر روی لنز شما هم در جایی کلمه ماکرو نوشته شده باشد، ولی این به معنی ماکرو بودن لنز شما نیست، بلکه در قسمتی که روی لنز به رنگ دیگری نشان داده شده است و معمولاً پس از فاصله 1 متر می باشد، می توانید مقداری بیش از حد به سوژه نزدیک بشوید، بدون اینکه لنز از فوکوس خارج بشود. جهت تبلیغ و فروش لنزها، کارخانه های تولید کننده روی اکثر دوربین های واید و نرمال خود کلمه ماکرو را درج می کنند.

لنز میکرو: نوع دیگری از لنزهای مخصوص است که دارای قدرت بزگ نمایی بسیار زیادی است. از نوع لنز می تواند تصاویری با قدرت سی تا هزار برابر سوژه بر روی فیلم ایجاد کند. از این نوع لنز جهت عکسبرداری در پزشکی و پروزه های صنعتی استفاده می شود. با قدرت بزرگ نمایی این نوع لنزها می توان از درون یک رگ و یا مثلاً چشم های حشرات عکاسی کرد. 

ارسال نظر
عنوان نظر :
نام شما :
ایمیل :